«شیزوفرنی»؛ قدمزدن در هزارتوی یک ذهن هذیانی!
«شیزوفرنی»؛ قدمزدن در هزارتوی یک ذهن هذیانی!
به گزارش پایگاه خبری و هنری پیام هنر،شیزوفرنی به نقل از سامان صفری به شرح زیر منتشر شد:
شیزوفرنی (Schizophrenia/یا اسکیزوفرنی)، بهعنوان یکی از پیچیدهترین و بحثبرانگیزترین اختلالات روانشناختی، همواره یکی از سوژههای جذاب، چالشبرانگیز و گاهی آسیبزا برای هنر نمایش (تئاتر و سینما) بوده است. اتصالیافتن این بیماری با دنیای دراماتیک، ازیکسو میتواند به افزایش آگاهی عمومی کمک کند و ازسویدیگر، اگر با دقت علمی همراه نباشد، به کلیشهسازیهای مخرب منجر میشود. درواقع، شیزوفرنی بهدلیل ماهیتش، برای درامنویسان «ماده خامی» وسوسهانگیز است. درایناختلال، مرز بین واقعیت و توهم از بین میرود؛ و اینمسئله برای نمایش، فرصتی عالیست تا «ذهنیتی» (Subjective) روایت شود؛ یعنی تماشاگر از دریچه نگاه بیمار، به دنیا نگاه کند. درگیری فرد با «صداهای درونی» (توهمات شنیداری) یا سیستمهای باور غلط (هذیان)، یک تضاد دراماتیک غنی ایجاد میکند که در آن، قهرمان/ضدقهرمان دائماً درحالجنگ با ذهن خود است. ازآنجاکه بیمار ممکن است رفتار غیرقابلپیشبینی داشته باشد، حس تعلیق و دلهره نیز در نمایشهای وامدار این اختلال روانی، بهراحتی ایجاد میشود. البته بسیاری از آثار نمایشی (بهویژه در سینمای هالیوود و فیلمهای ژانر وحشت/تریلر) تصویری کلیشهای و نادرست از این بیماری ارائه دادهاند که باعث «انگزنی» (Stigma) به بیماران واقعی شده است. بزرگترین آسیب نیز نمایش شیزوفرنی بهعنوان عاملی برای خشونتهای بیدلیل است؛ درحالیکه آمارها نشان میدهند: بیماران شیزوفرنی بیشترازآنکه عامل خشونت باشند، قربانی خشونت در جامعه هستند. در فرهنگ عامه، شیزوفرنی اغلب با «اختلال هویت تجزیهای» (Multiple Personality Disorder) اشتباه گرفته میشود. البته شیزوفرنی بهمعنای «دوپارهشدن» است؛ اما نه دوپارهشدنِ شخصیت؛ بلکه دوپارهشدنِ عملکردهای روانی از واقعیت. باید گفت: آثاری که شیزوفرنی را بهعنوان «بهایِ نبوغ» ترسیم میکنند (مانند فیلم «ذهن زیبا»)، اگرچه جذاب هستند؛ اما بازنمایی دقیقی از رنج روزمره و معلولیتزای این بیماری ارائه نمیدهند. آثاری که موفق شدهاند شیزوفرنی را بهدرستی بهتصویر بکشند، ویژگیهایی داشتهاند: آنها بهجای تمرکز بر توهمات عجیبوغریب بهعنوان ابزاری برای ترساندن تماشاگر، بر «انزوا، اضطراب و تلاش» بیمار برای بازگشت به زندگی عادی تمرکز میکنند. آثار موفق (تئاترهای تجربی یا فیلمهایی نظیر «درخشش ابدی یک ذهن پاک» که اگرچه مستقیماً درباره اختلال شیزوفرنی نیست؛ اما ساختار روانی مشابهی دارد)؛ از نور، صدا و طراحی صحنه استفاده میکنند تا آشفتگی درونی بیمار را بینیاز به دیالوگهای توضیحی، به مخاطب منتقل کنند. هدف این آثار ایناستکه مخاطب پس از تماشا، بهجای ترسیدن از بیمار، به پیچیدگیهای مغز انسان و نیاز اینافراد به حمایت اجتماعی بیندیشد. «حامد رحیمینصر» نیز در نمایش «شیزوفرنی» کوشیده تا پرشهای ذهنی، توهمات، ترسها و عوامل محرک در ذهن یک بیمار مبتلا به شیزوفرنی را در قالبی طنز و با چاشنی موسیقی ارائه دهد؛ و ما ازطریق روایت او، وارد ذهن یک بیمار میشویم تا هذیانهای درونی او را مشاهده کرده و اگرچه با این گسیختی روانی که برای بازنمایی آن، از قالبی گروتسک بهره برده، دقایقی حتی از ته دل میخندیم؛ اما بهخوبی در پایان اثر و در صحنه مواجهه با بیمار (با بازی خود نویسنده و کارگردان) متوجه رنج قابلتوجهی میشویم که این بیماران و اطرافیانشان میکشند. آنچه درایننمایش لحاظ شده، شاید نگاه آسیبشناسانه به این بیماری نیست و تنها میکوشد تجربهی نمادینی از ذهن فردیکه واقعیت برایش بیثبات شده را به مخاطب عرضه کند. درواقع، ما با یک کلاس درس نمایشی/روانپزشکی مواجه نیستیم و البته قرار هم نیست چنین اتفاقی در حوزه یک اثر نمایشی بیفتد. همینکه مخاطب در انتهای کار، وقتی بقایای آثار خندههایش تهنشین شد، متوجه شود که این بیماری چگونه میتواند مرز واقعیت و خیال را در افکار و ذهن بیمار، مخدوش کند، کافیست. اساساً در سینما و تئاتر ایران، مقوله پرداختن به آثاری که حوزه سلامت را هدف قرار دهند، کمرنگ بوده و آثاری کمشمار دراینباره ساخته شده. «رحیمینصر» که در آثار قبلیاش: «آلزایمر»، «ویایآر» و تاحدی «اُوردوز»، ذهن را بهعنوان محور رویداد روایاتش انتخاب کرده، تلنگری جانانه به ذهن مخاطب میزند تا ضمناینکه او را سرگرم میکند، دریچهای به فهم اولیه و شناخت یک بیماری روانی مهم، باز کند.
سامان صفری
اخبار مرتبط
- اشکان شاپوری داور جشنواره بینالمللی فیلم عشق شد/ «مار سفید» بهزودی مقابل دوربین میرود
- «بالماسکه» به دبیرخانه جشنواره فیلم فجر تحویل شد؛ همکاری یزدان عشیری و مسعود اطیابی در فیلم محمدمهدی حبیبی
- رونمایی از تیزر رسمی سریال «اکسیر»/ سریال اکسیر از اول شهریور روی آنتن
- داود نامور، تهیهکنندگی یک نمایش دیگر را برعهده گرفت/ آغاز اجرای «مادرکیو» از ۲۲ شهریور
- رونمایی از تیزر رسمی سریال کارآگاه علوی ۳
برچسب ها :بازیگر ، پیام احمدی کاشانی ، پیام تئاتر ، پیام هنر ، تئاتر ، تهیه کننده ، خبر ، خبرنگار ، روابط عمومی ، طراح صحنه ، طراح لباس ، طراح نور ، کارگردان ، نمایش ، نویسنده ، هنر ، هنرمند
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0