انتشار مقاله پژوهشگران ایرانی در مجله معتبر اشپرینگر/ بازخوانی مفهوم آرشیو در پیوند با مطالعات اجرا

به گزارش پایگاه خبری و هنری پیام هنر، مقاله علمی-پژوهشی با عنوان «پژواک پس از حضور: اجرای دریدا در آرشیو» در مجله بین‌المللی «Archival Science» منتشر شده است.
این اثر برای نخستین‌بار در ایران با بررسی اندیشه‌های ژاک دریدا درباره‌ آرشیو و نسبت آن با مطالعات اجرا، می‌کوشد مفهوم سنتی آرشیو را بازخوانی کند.

مهسا اکبرآبادی و محمدعلی صفورا در این پژوهش، اجرای «هملت» گروه تئاتر «ووستر» را به عنوان نمونه مطالعاتی انتخاب کرده‌اند.

در این مقاله آمده است: «آرشیو از نظر دریدا همواره با نیروی سرکوب و مرگ همراه است اما در عین حال مانند یک موجود زنده، با هر بار خوانش، دوباره شکل می‌گیرد. کارکرد سوم آرشیو یعنی میانجی‌گری آن که از ایده‌های او درباره‌ زبان نشأت گرفته، ادعای اصلی این پژوهش است. نویسندگان کوشیده‌اند اثبات کنند آرشیو هم مانند زبان همواره گذشته را به تعویق می‌اندازد.»

نویسندگان در تحلیل خود ثابت می‌کنند که گذشته هیچ‌گاه نمی‌تواند از طریق آرشیو به‌صورت کامل در زمان حال حاضر شود. اجرای هملت گروه ووستر که در واقع بازسازی اجرای تاریخی ریچارد برتون در برادوی است، به‌خوبی ناتوانی در شکل‌گیری مجدد و کامل گذشته را حتی با وجود دسترسی به ضبط‌های آرشیوی متعدد به تصویر می‌کشد.

در این مقاله، مؤلفه‌ها و عناصری نظیر حذف سکوت‌های اجرای اصلی، ناهماهنگی میان بازیگران زنده و تصاویر آرشیوی، استفاده از موسیقی افزوده، خطاهای تصویری (گلیچ) و تلفیق منابع مختلف آرشیوی، مورد تحلیل دقیق قرار گرفته‌اند تا چگونگی تأثیر مداخلات در آرشیو و باز احضار کردن آن روی صحنه روشن شود.

انتشار این مقاله در مجله «Archival Science» یکی از دستاوردهای علمی مهم در حوزه تئاتر و مطالعات آرشیوی ایران محسوب می‌شود؛ چراکه این نشریه تحت مدیریت انتشارات اشپرینگر نیچر (Springer Nature)—بزرگ‌ترین ناشر کتب علمی و دومین ناشر بزرگ ژورنال‌های علمی جهان—قرار دارد.

این پژوهش به‌عنوان یکی از نخستین تلاش‌های ایران برای پیوند میان مطالعات اجرا و دانش آرشیو در سطح بین‌المللی شناخته می‌شود.